Fabory | Masters in Fasteners
Elementy złączne do uziemienia urządzeń elektrycznych – materiały, styk i dobre praktyki
Elementy złączne w połączeniu ochronnym są częściami bezpieczeństwa. Jeśli połączenie się poluzuje, skoroduje lub nigdy nie zapewni właściwego styku, dostępne metalowe części urządzenia mogą w razie uszkodzenia znaleźć się pod napięciem.
Właściwy wybór sprowadza się do czterech rzeczy: odpowiedniego materiału, odpowiedniego wykończenia, czystego styku metal–metal oraz połączenia, które pozostaje dokręcone przez cały okres eksploatacji produktu.
Podstawy uziemienia
Dlaczego połączenia uziemiające wymagają innego podejścia
Większość połączeń musi jedynie utrzymywać części razem. Połączenie uziemiające musi ponadto przewodzić prąd zwarciowy przy bardzo niskiej rezystancji – za każdym razem, przez cały okres eksploatacji urządzenia. Jego skuteczność zależy nie tylko od samego elementu złącznego:
- Materiał i powłoka elementu złącznego
- Wykończenie łączonych części, w tym lakier i powłoka proszkowa
- Powierzchnia styku i nacisk stykowy
- Połączenia różnych metali i ryzyko korozji galwanicznej
- Zabezpieczenie przed drganiami i cyklami termicznymi
- Moment dokręcania i sposób jego kontroli na linii
- Środowisko pracy, w tym wilgoć i temperatura
Połączenie poprawne pierwszego dnia może w eksploatacji wyjść poza specyfikację, jeśli którykolwiek z tych czynników zostanie pominięty.
Badania produkcyjne
Jak bada się połączenia uziemiające
Ciągłość uziemienia sprawdza się na linii produkcyjnej za pomocą próby ciągłości przewodu ochronnego. Typowa próba wyrobu dla urządzeń zgodnych z EN 60335-1 wykorzystuje prąd probierczy powyżej 10 A ze źródła o napięciu poniżej 12 V.
Typowa granica odrzucenia wynosi 0,1 Ω dla wyrobów bez przewodu zasilającego i 0,2 Ω dla wyrobów z przewodem zasilającym. Każda powierzchnia styku i każdy element złączny w obwodzie ochronnym zwiększa tę rezystancję, więc zapas może być niewielki.
Normy i wymagania
Co obejmuje IEC/EN 60335-1
Dla elektrycznych przyrządów do użytku domowego i podobnego IEC/EN 60335-1 określa zasady w rozdziale 27 (Środki do uziemienia) i rozdziale 28 (Wkręty i połączenia). Obejmują one m.in.:
- Zabezpieczenie zacisków uziemiających przed przypadkowym poluzowaniem
- Zapobieganie korozji w miejscach styku różnych metali, np. miedzi i aluminium
- Zapewnienie, że nacisk stykowy nie jest przenoszony przez materiał izolacyjny, który może się kurczyć lub pełzać
Projektuj zgodnie z aktualnym wydaniem normy i częścią 2 właściwą dla danego typu urządzenia, a ostateczny projekt potwierdź badaniami.
Dobór materiału
Wybór materiału i wykończenia
Właściwy materiał równoważy przewodność, wytrzymałość i odporność na korozję w odniesieniu do części, z którymi się styka.
| Materiał lub wykończenie | Zalety | Na co uważać | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Mosiądz | Dobra przewodność i odporność na korozję | Niższa wytrzymałość niż stal; nie przekraczać momentu dokręcania | Śruby zaciskowe, kołki uziemiające, nakrętki na szynach zbiorczych |
| Mosiądz powlekany (cynowany lub niklowany) | Stabilna, niska rezystancja styku | Powłoka musi pasować do współpracującego zacisku | Zaciski i połączenia z przewodami miedzianymi |
| Stal ocynkowana | Wysoka wytrzymałość, niski koszt, szeroka dostępność | Wykończenie i pasywacja wpływają na rezystancję styku | Punkty uziemienia na obudowie, połączenia blach |
| Stal nierdzewna (A2, A4) | Doskonała odporność na korozję | Wyższa rezystywność; zacieranie gwintów nierdzewnych współpracujących z nierdzewnymi | Jednostki zewnętrzne i wilgotne środowiska |
Dobieraj wykończenie razem z łączonymi częściami. Tam, gdzie stykają się miedź i aluminium, stosuj odpowiedni materiał pośredni lub powłokę, aby zapobiec korozji galwanicznej.
Powierzchnie styku
Uzyskanie styku przez lakier i powłoki
Lakierowane lub malowane proszkowo panele są najczęstszą przyczyną wysokiej rezystancji uziemienia. Powłoka izoluje połączenie nawet przy całkowicie dokręconej śrubie, dlatego każdy punkt uziemienia wymaga celowo zaprojektowanej drogi do gołego metalu.
W produkcji urządzeń stosuje się trzy sprawdzone metody.
Szybkie porównanie
Metody uzyskania styku w skrócie
01
Maskowanie lub usuwanie powłoki
Zamaskuj punkt uziemienia przed nałożeniem powłoki lub usuń powłokę miejscowo, aby zacisk dociskał bezpośrednio do metalu podłoża.
02
Podkładki zębate lub ząbkowane
Podkładki typu DIN 6797 i DIN 6798 podczas dokręcania przebijają cienkie powłoki i wgryzają się w metal podłoża.
03
Dedykowane kołki uziemiające
Kołek przyspawany lub wciśnięty w obudowę zapewnia stały punkt uziemienia, a końcówka oczkowa jest zaciskana między podkładką a nakrętką.
Drgania i cykle termiczne
Utrzymanie dokręcenia połączenia
Urządzenia drgają i nagrzewają się. Silniki, pompy, sprężarki i grzałki z czasem luzują połączenia, a każda utrata siły zacisku zwiększa rezystancję styku. Stosuj metodę zabezpieczenia dopasowaną do połączenia i jego temperatury pracy:
- Klinowe podkładki zabezpieczające Nord-Lock, które utrzymują połączenie dzięki napięciu wstępnemu, a nie tarciu
- Nakrętki samozabezpieczające z wkładką nylonową DIN 985 w ogólnych strefach montażu
- Całkowicie metalowe nakrętki samozabezpieczające, np. ISO 7042 lub DIN 980, w pobliżu grzałek, komór piekarników, głowic sprężarek i innych gorących stref
- Kleje do gwintów lub powłoki nakładane fabrycznie, które dodatkowo uszczelniają gwint przed wilgocią; w pobliżu źródeł ciepła stosuj odmiany wysokotemperaturowe
Wkładki nylonowe i standardowe kleje do gwintów mają ograniczenia temperaturowe, dlatego sprawdź ich parametry w odniesieniu do maksymalnej temperatury pracy połączenia. Kontroluj także moment dokręcania na linii, zwłaszcza w przypadku mosiądzu, którego gwint łatwiej zerwać niż w stali.
Dowiedz się więcej o elementach złącznych odpornych na drgania ›Unikanie błędów
Typowe błędy w połączeniach uziemiających
Większość negatywnych wyników próby ciągłości uziemienia w produkcji wynika z niewielkiej liczby możliwych do uniknięcia przyczyn:
- Mocowanie zacisku na lakierowanym lub malowanym proszkowo metalu
- Dopuszczenie do styku miedzi z aluminium bez zabezpieczenia
- Przenoszenie nacisku stykowego przez część z tworzywa lub podkładkę izolacyjną
- Poleganie wyłącznie na tarciu w połączeniu narażonym na drgania
- Stosowanie nakrętek z wkładką nylonową w pobliżu grzałek lub innych gorących stref
- Przekręcanie śrub mosiężnych i zrywanie gwintu
- Wybór powłoki niepasującej do współpracującego zacisku
- Brak określonego momentu dokręcania lub brak jego kontroli przy montażu
- Ponowne użycie podkładek zębatych, które zostały już spłaszczone
Każdy z tych błędów może przejść pierwszą próbę, a mimo to zawieść później, dlatego uwzględnij kontrole zarówno w przeglądzie projektu, jak i w badaniach produkcyjnych.
Przed zatwierdzeniem
Lista kontrolna połączeń uziemiających
- Materiał przewodzący i wykończenie dobrane do łączonych części
- Brak niezabezpieczonego styku miedzi z aluminium
- Styk z gołym metalem w każdym punkcie uziemienia
- Metoda zabezpieczenia odporna na drgania i cykle termiczne, dostosowana do temperatury pracy
- Moment dokręcania określony i kontrolowany podczas montażu
- Próba ciągłości uziemienia ujęta w badaniach produkcyjnych
Wiedza o elementach złącznych
Poznaj więcej porad
Zapoznaj się z innymi poradnikami Fabory dotyczącymi produkcji urządzeń elektrycznych.
Odpowiedzi na pytania techniczne
Najczęściej zadawane pytania o elementy złączne do uziemienia
Odpowiedzi na pytania, które konstruktorzy urządzeń najczęściej zadają na temat połączeń ochronnych.
Czy mogę użyć śruby ze stali nierdzewnej w połączeniu uziemiającym?
Tak, jeśli połączenie jest do tego zaprojektowane. Stal nierdzewna jest bardzo odporna na korozję, ale ma wyższą rezystywność niż mosiądz, dlatego sprawdź rezystancję połączenia badaniem.
Czy podkładki zębate zapobiegają luzowaniu się połączenia?
Pomagają uzyskać styk przez cienkie powłoki, ale same w sobie nie są niezawodnym zabezpieczeniem przed drganiami. Łącz je ze sprawdzoną metodą zabezpieczenia, gdy połączenie jest narażone na drgania.
Czy mogę stosować nakrętki z wkładką nylonową w pobliżu grzałek?
Nie w gorących strefach. Wkładka nylonowa ma ograniczenie temperaturowe, dlatego w pobliżu grzałek, komór piekarników i głowic sprężarek stosuj całkowicie metalowe nakrętki samozabezpieczające, np. ISO 7042 lub DIN 980, albo klinowe podkładki zabezpieczające. Sprawdź parametry w odniesieniu do maksymalnej temperatury pracy połączenia.
Czy mogę uziemiać przez wkręt wygniatający gwint w blasze?
To powszechne rozwiązanie, ponieważ wygnieciony gwint zapewnia dobry styk metaliczny. Upewnij się, że średnica otworu, grubość blachy i moment dokręcania dają pełny, ciasny gwint, a rezystancję potwierdź badaniem.
Która norma dotyczy uziemienia w urządzeniach domowych?
IEC/EN 60335-1, głównie rozdział 27 (Środki do uziemienia) i rozdział 28 (Wkręty i połączenia), wraz z częścią 2 właściwą dla danego typu urządzenia.
Dlaczego moje urządzenie nie przechodzi próby ciągłości uziemienia, choć śruba jest dokręcona?
Najczęstszą przyczyną jest powłoka między zaciskiem a obudową. Sprawdź, czy w punkcie styku nie ma lakieru lub powłoki proszkowej, a następnie sprawdź, czy nie występuje korozja lub niewłaściwa powłoka.
Fabory | Masters in Fasteners
Potrzebujesz pomocy przy połączeniu uziemiającym?
Połączenia uziemiające łączą wymagania elektryczne, mechaniczne i antykorozyjne, a właściwy wybór zależy od Twojego projektu, materiałów i procesu produkcyjnego.
Inżynierowie Fabory pomagają producentom urządzeń dobrać elementy uziemiające zgodnie z ich wymaganiami projektowymi i badawczymi, a nasze akredytowane laboratorium może zweryfikować właściwości produktów.
Creating peace of mind.