text.skipToContent text.skipToNavigation

Kenniscentrum 

      Quality & Technology
      Cadenas 3D Portal
      Technische informatie

         Staal
         Roestvast staal

            Het vreten van RVS fasteners
            Chloride spanningscorrosie in RVS fasteners

         Oppervlakte behandelingen
         Loslopen en borging
         Imperial bevestigingsmaterialen
         Verankeringen
         Conversietabellen

      Assortiment

 

Toepassingen van RVS bevestigingsmaterialen in overdekte zwembaden

Regelmatig bereiken ons vragen over het toepassen van roestvaststalen bevestigingsmaterialen in zwembaden, omdat men gewezen wordt op de gevaren en ongelukken in het verleden, hieronder een aantal gevallen:
  • In het sport- en recreatiecentrum De Scheg in Deventer, is een ventilatiekoker van het plafond gestort (geen gewonden).
  • In zwembad De Waterwijck in Steenwijk is het complete systeemplafond naar beneden gekomen (geen gewonden).
  • In Uster, Zwitserland, kwam ook een plafond naar beneden in een zwembad en kwamen er 12 mensen om het leven.
  • In 2011 in het zwembad in de Reeshof in Tilburg kwamen twee luidsprekerboxen naar beneden met dodelijke afloop voor een baby van 5 maanden.
In alle gevallen bleek corrosie van austenitische RVS bevestigingsmaterialen de oorzaak te zijn. 

Het probleem

Het binnenmilieu in overdekte zwembaden (een combinatie van hoge luchtvochtigheid, chloordampen en relatief hoge temperatuur) is agressief voor bepaalde metaallegeringen. In het verleden werd ervan uitgegaan dat austenitisch RVS (roestvaststaal) hiertegen bestand zou zijn en daarom is RVS op grote schaal toegepast in zwembaden. Dit type RVS bleek echter gevoelig te zijn voor chloride spanningscorrosie. Vooral boven het bassin, waar een met chloriden verzadigde atmosfeer heerst die ongehinderd kan inwerken op het materiaal, en er geen verdunning door badwater optreedt, is dit aan de orde. Deze vorm van corrosie is meestal nagenoeg niet zichtbaar, waardoor constructies zonder enige ‘waarschuwing’ kunnen bezwijken. Standaard RVS bevestigingsmateriaal in A2 en A4 zijn volstrekt ongeschikt voor gebruik in dragende constructies boven het bassin in overdekte zwembaden.
 
Deze veiligheidsproblematiek heeft een grote behoefte gecreëerd om duidelijkheid te krijgen in de al toegepaste materialen en materialen die toekomstig gebruikt kunnen gaan worden. 
De informatie in deze nieuwsbrief is bedoeld voor de gehele bouwketen, van opdrachtgever, ontwerper tot aannemer, producent en installateur en de eigenaar en beheerder van het zwembad.
Naast materiaalgebruik in verschillende gebieden in zwembaden wordt er in lokale richtlijnen en normen uitvoerig stilgestaan bij de inspectie van zwembaden. Deze richtlijnen en normen zijn verkrijgbaar via overheden en normering instituten. Een samenvatting van belangrijke onderdelen in deze problematiek is in dit document opgenomen.

Invloedsgebied 

Aandacht voor chloride spanningscorrosie is van toepassing op alle onderdelen van de ophangconstructies en bevestigingsmaterialen in overdekte zwembaden. Dit heeft betrekking op de bassinruimtes en alle hiermee in open verbinding staande ruimtes dan wel via luchtbehandelingsystemen hieraan gekoppelde ruimtes. Hieronder vallen ook ruimtes voor bijvoorbeeld overdekte waterspeeltuinen die gebruik maken van gechloreerd water of zout water.
 
Deze informatie is niet bedoeld voor:
  • Kunststof ophangconstructies en bevestigingsmiddelen.
  • Hoofddraagconstructies en/of dakconstructies.

Gebiedsindeling

Om te bepalen welke materialen in welke ruimtes gebruikt kunnen worden, worden drie gebieden onderscheiden.

Gebied A

  • Het bassin en de directe omgeving daarvan (de z.g. spatzone, binnen 1 m verticaal en 1 m horizontaal vanaf het bassin)

Gebied B

  • De ruimte buiten gebied A maar binnen de bassinruimte. . 
  • Overige ruimtes die in contact staan met de zwembadatmosfeer

Gebied C

  • Alle andere ruimten, die op geen enkele wijze in verbinding staan met de atmosfeer van de bassinruimte.

Materiaalkeuze

Bij de materiaalkeuze wordt onderscheid gemaakt naar de hierboven genoemde gebieden. In tabel 1 zijn de geschikte materialen voor de verschillende gebieden weergegeven.
 
Tabel 1
 
Voorwaarden:
  1. Toepassing beperken tot eenvoudig toegankelijke plekken zodat visuele directe inspectie mogelijk is.
  2. Herkenbaarheid door unieke zichtbare merktekens op elk onderdeel.
  3. Traceerbaarheid door vastlegging van de herkomst, aanduiding van gebruikslocaties (foto’s en plattegrond) en materiaalcertificaten.
  4. Onderdelen alleen zonder deklaag (coating / verf) toepassen.
  5. Alleen toepassen, indien dit bij bezwijken geen risico vormt op lichamelijk letsel.

Aanvullende informatie

Diverse (constructieve) onderdelen in zwembaden kunnen zijn opgehangen door middel van elementen van RVS. Dit betreft bv. verlaagde plafonds, ventilatiekanalen, lampen en luidsprekers. RVS is een familie van staallegeringen, waarvan sommige gevoelig zijn voor het verschijnsel spanningscorrosie, waardoor plotselinge breuk kan optreden. De atmosfeer van zwembaden is door het gebruik van desinfecteringsmiddelen op basis van chloor agressief voor de meest gebruikelijke soorten RVS, o.a. aangeduid als A2 (304, 1.4301) of A4 (316, 1.4401), die daarom niet-resistent worden genoemd. Dergelijk materiaal kan al zichtbare corrosie vertonen enige tijd voordat spanningscorrosie optreedt, maar niet altijd. Andere, hoger gelegeerde RVS soorten zijn niet gevoelig voor chloride spanningscorrosie in de zwembadatmosfeer, dit zijn de zogenoemde resistente soorten 1.4529, 1.4547 en 1.4565.
 
In de actuele richtlijnen en normen wordt het onderscheid tussen beide groepen RVS duidelijk gemaakt: alleen de resistente soorten zijn toegestaan voor gebruik in dragende elementen in de zwembadatmosfeer (zie EN 1993-1-4:2006 + A1:2015, Annex A). Dit geldt zonder meer voor nieuw aan te brengen dragende elementen in zwembaden. Op grond van de richtlijnen en normen is het wel noodzakelijk deze elementen te inspecteren; hiervoor wordt een interval van drie jaar aanbevolen.
 
RVS onderdelen in andere gebieden van een zwembad, waar het RVS in direct contact staat met het zwembadwater, waar het materiaal regelmatig nat wordt door spattend water of reiniging, zijn niet gevoelig voor spanningscorrosie. Daarom zijn de standaard soorten RVS A2 en A4 hier wel geschikt.

Bevestigingsmaterialen die in resistent RVS 1.4529 standaard verkrijgbaar zijn

  • DIN 125-1A (≈ISO 7089) Vlakke sluitringen (M3 t/m M36
  • DIN 127B Veerringen (M6 t/m M30)
  • DIN 931  Zeskant bouten (M4 t/m M52)
  • DIN 933  Zeskant tapbouten (M3 t/m M36)
  • DIN 934 (≈ISO 4032) Zeskant moeren (M3 t/m M48)
  • Volmetaal zeskant borgmoeren ≈DIN 980 (M6 t/m M24)
  • Zeskant koppelmoeren H=3xD (M8 t/m M16)
  • DIN 1587 Zeskant hoge dopmoeren (M5 t/m M20)
  • DIN 976-1 Draadstangen in diverse lengtes (M6 t/m M48)
  • DIN 9021 (≈ISO 7093) Vlakke sluitringen met een grote buitendiameter (M3 t/m M33
  • ISO 10642 (≈DIN 7991) Schroeven met verzonken kop en binnenzeskant (M3 t/m M30)
  • fischer ankers

Bevestigingsmaterialen die in resistent RVS 1.4547 (254SMO) standaard verkrijgbaar zijn

  • Nord-Lock borgring, M3 t/m M39
  • Nord-Lock borgring, ¼” t/m 1”
  • Nord-Lock borgring met grote buitendiameter, M3,5 t/m M27
  • Nord-Lock borgring met grote buitendiameter, ¼” t/m 1”
Verder zijn niet genoemde producten en/of materiaalsoorten op aanvraag leverbaar.

Overige risicosituaties voor chloride spanningscorrosie

Naast overdekte zwembaden zijn er meer situaties bekend waarin chloride spanningscorrosie een rol speelt. Op plaatsen waar een chloorhoudende atmosfeer heerst door chloorhoudende desinfectiemiddelen, strooizout of zout water. Voorbeelden hiervan zijn onder andere verkeerstunnels, chemische fabrieken, offshore, petrochemie, pijpleidingen, opslagtanks, raffinaderijen, drinkwater zuiveringsinstallaties en installaties voor zoutwinning. 

Conclusie

Bij het toepassen van fasteners in een situatie waar chloride spanningscorrosie een mogelijke rol kan spelen, alleen materialen toepassen die daar voor geschikt zijn en op de correcte wijze alles vastleggen (markering, locatie, materiaalcertificaten, periodieke inspectietermijnen). In geval van twijfel altijd informatie inwinnen bij experts. 
 
(Bronnen: ISO 3506-1:2009, EN 1993-1-4:2006/A1:2015, Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 9200:2015, DIBt Allgemeine bauaufsichtliche Zulassung Nr. Z-30.3-6:2017, SCI Design Manual for Structural Stainless Steel 4th edition:2017)