text.skipToContent text.skipToNavigation
Zinc surface coatings - zinc plated, hot dip galvanised, zinc flake

Author: Marc Raes                                                                               Date:27/05/2026

De juiste oppervlaktebehandeling kiezen

Heb je je ooit afgevraagd waarom dezelfde bout verkrijgbaar is met drie of vier verschillende coatingopties? Dan ben je hier aan het juiste adres.

De belangrijkste reden waarom oppervlaktebehandelingen, coatings, galvanische lagen, verf, passivering enzovoort worden toegepast op bevestigingsmaterialen, is dat onbehandeld staal roest. Stel een ongecoate stalen bout bloot aan vocht en zuurstof en corrosie begint vrijwel onmiddellijk. Hoewel alle coatings hetzelfde doel delen, werken ze fundamenteel verschillend, presteren ze anders in de praktijk en brengen ze hun eigen afwegingen met zich mee op het gebied van kosten, maatvoering, sterkte en compatibiliteit.

Met dat in gedachten is de volgende vraag: ‘Welke coating is het beste?’ Het antwoord: dat hangt af van de toepassing. Er bestaat geen enkele coating die voor elke toepassing de beste keuze is.

In dit artikel bespreken we drie coatingsystemen die veel voorkomen binnen ons assortiment en beoordelen we waar elke coating in uitblinkt, waar de beperkingen liggen en hoe je de juiste keuze maakt voor de toepassing.

Hoe zink staal beschermt

Alle drie de oppervlaktebehandelingen gebruiken zink als belangrijkste beschermende element, maar het is nuttig om te begrijpen waarom zink werkt voordat we bekijken hoe elk proces het aanbrengt. Zink beschermt staal op twee manieren. De eerste is eenvoudig: het vormt een fysieke barrière tussen het staal en de omgeving. Het tweede – en belangrijkste – mechanisme is opofferingsbescherming (kathodische bescherming). Zink is elektrochemisch minder edel dan staal, wat betekent dat wanneer beide worden blootgesteld aan een corrosieve omgeving, het zink als eerste corrodeert. Het “offert” zichzelf op om het onderliggende staal te beschermen. Daarom kan een zinkcoating een bevestigingsmiddel blijven beschermen, zelfs wanneer deze is bekrast of beschadigd. Zolang er nog vers zink in de buurt aanwezig is, zal dit corroderen voordat het staal dat doet. De drie coatings die hier worden behandeld, maken allemaal gebruik van dit principe, maar passen het op zeer verschillende manieren toe.

Elektrolytisch verzinkt – ISO 4042

Bij elektrolytisch verzinken wordt met behulp van elektrische stroom een dunne laag zink op het oppervlak van het bevestigingsmateriaal aangebracht. Het bevestigingsmateriaal wordt ondergedompeld in een chemisch bad met opgeloste zinkzouten, waarna gelijkstroom zinkionen op het onderdeel afzet. Het resultaat is een gladde, heldere, sterk hechtende coating met een zeer nauwkeurige laagdiktecontrole.

Het meest geschikt voor: Binnenassemblages, toepassingen die zichtbaar zijn voor eindgebruikers.

Sterke punten

Uiterlijk..
Elektrolytisch verzinkte bevestigingsmaterialen hebben een nette, metaalachtige uitstraling. De coating is glad en kan worden gepassiveerd in helder zilver, iriserend, geel of zwart. Voor zichtbare toepassingen — consumentenproducten, binnenassemblages en alles wat de eindgebruiker ziet — is elektrolytisch verzinken een goede keuze.


Maatvastheid.
Doordat de coating zeer dun en gelijkmatig is, behouden elektrolytisch verzinkte bevestigingsmaterialen nauwe toleranties. Schroefdraad past probleemloos op kalibers en bijpassende componenten, zelfs bij dunnere laagdiktes, mits het verzinkingsproces volgens de norm is uitgevoerd.


Corrosiebestendigheid (gematigde toepassingen)..
Een elektrolytische zinklaag van 12 µm met een passivatielaag biedt een redelijke corrosiebescherming — doorgaans 96 tot meer dan 200 uur in een neutrale zoutneveltest (ISO 9227), afhankelijk van het gebruikte passiveringssysteem. Dit is voldoende voor binnentoepassingen.

Beperkingen

Corrosiebestendigheid in zware omgevingen.
Vergeleken met thermisch verzinken zijn elektrolytische coatings dun. In agressieve buitenomgevingen, maritieme toepassingen of permanent vochtige omstandigheden wordt de beperkte hoeveelheid zink relatief snel verbruikt.

Risico op waterstofbrosheid.
Dit is de belangrijkste beperking voor bevestigingsmaterialen met hoge sterkte. Het elektrolytische verzinkingsproces omvat een zuurbeitsbehandeling om het staaloppervlak te reinigen, gevolgd door het galvanische afzettingsproces zelf. Beide stappen kunnen waterstof in het staal introduceren. Voor bevestigingsmaterialen met een treksterkte van meer dan circa 1040 MPa (sterkteklasse 10.9 en hoger) ontstaat hierdoor een risico op waterstofbrosheid (HE): het permanente verlies van ductiliteit van een metaal of legering als gevolg van atomaire waterstof in combinatie met trekspanningen, veroorzaakt door externe belasting en/of interne restspanningen.

ISO 4042 behandelt dit risico door een ontwaterstofbehandeling na het verzinken voor te schrijven (doorgaans 200 °C gedurende meer dan 8 uur) om de waterstof uit het staal te verwijderen. Wanneer deze behandeling correct wordt uitgevoerd en gedocumenteerd, wordt het risico beheerst. Wanneer dit niet gebeurt — of onvoldoende zorgvuldig wordt uitgevoerd — blijft het risico bestaan. Daarom worden bevestigingsmaterialen van sterkteklasse 12.9 zelden elektrolytisch verzinkt geleverd en wijzen onderzoeken naar coatinggerelateerde defecten vaak terug naar het verzinkingsproces.

Thermisch verzinken - ISO 10684

Thermisch verzinken is precies wat de naam suggereert. Bevestigingsmaterialen worden gereinigd, gefluxt en vervolgens ondergedompeld in een bad met gesmolten zink met een temperatuur tussen 455°C en 480°C. Het zink vormt een metallurgische verbinding met het staaloppervlak, waardoor een reeks zink-ijzerlegeringslagen ontstaat die worden afgedekt door een buitenlaag van zuiver zink. De coating hecht niet alleen aan het oppervlak – zij is er metallurgisch mee verbonden. De minimale coatingdikte bedraagt 40 µm volgens de ISO 10684-norm.

Bij uitstek geschikt voor: staalconstructies en civiele techniek, bouw, buiteninfrastructuur, landbouwmachines en zwaar materieel, en elke toepassing die langdurige bescherming met minimaal onderhoud vereist. M12 en groter is het meest praktische maatbereik.

Waar het in uitblinkt

Corrosiebescherming in zware omgevingen..
De aanzienlijke dikte van een thermisch verzinkte coating betekent dat er aanzienlijk meer zink beschikbaar is voor kathodische bescherming. Thermisch verzinkte bevestigingsmaterialen behalen routinematig meer dan 1.000 uur in zoutneveltesten en zijn de voorkeurskeuze voor constructieve buitentoepassingen zoals bruggen, transmissiemasten, zonne-installaties, landbouwmachines en bouwbeslag.


Duurzaamheid en slagvastheid.
De metallurgische verbinding tussen de zink-ijzerlegeringslagen en het stalen substraat is zeer sterk. Thermisch verzinkte coatings zijn veel beter bestand tegen mechanische beschadiging — afsplinteren, loslaten en afbladderen — dan elektrolytisch aangebrachte coatings. In ruwe bouw- en montageomgevingen is deze robuustheid van groot belang.


Zeer laag risico op waterstofbrosheid (HE)..
Het verzinkingsproces brengt geen waterstof in het staal zoals elektrolytische verzinking dat doet. Het gesmolten zinkbad op hoge temperatuur heeft zelfs een licht ontgassend effect, waardoor waterstof eerder uit het materiaal wordt verdreven dan erin wordt opgenomen. Het risico op waterstofbrosheid door de zure beitsbehandeling voorafgaand aan het proces is zeer laag in vergelijking met elektrolytisch verzinken, terwijl de daaropvolgende onderdompeling op hoge temperatuur dit risico grotendeels wegneemt. Thermisch verzinken wordt daarom vanuit het oogpunt van waterstofbrosheid als aanzienlijk geschikter beschouwd voor bevestigingsmaterialen met hogere sterkte dan elektrolytisch verzinken.


Lange levensduur.
De combinatie van coatingdikte, sterke metallurgische binding en zinkmassa zorgt ervoor dat thermisch verzinkte bevestigingsmaterialen tientallen jaren bescherming kunnen bieden in constructieve buitentoepassingen met weinig tot geen onderhoud.

Waar het tekortschiet

Coatingdikte en schroefdraadpassing.
Dit is de belangrijkste praktische beperking. M8 is de minimale afmeting voor thermisch verzinken vanwege de minimale coatingdikte van 40 µm. Bij een standaard metrische schroefdraad neemt dit een aanzienlijk deel van de schroefdraadtolerantie in beslag.


ISO 10684 ondervangt dit met twee systemen voor schroefdraadtoleranties: het ISO-metrische systeem (ondermaat) en het systeem met overmaatse schroefdraad. Dit betekent dat thermisch verzinkte bouten en moeren moeten worden gecombineerd volgens het bijbehorende passingssysteem.

Uiterlijk.
Thermisch verzinkte coatings zijn matgrijs, enigszins ruw van structuur en variëren in uiterlijk. Ze zijn volledig functioneel, maar esthetisch minder verfijnd.

Zinklamelcoating - ISO 10683

Zinklamelcoatings worden als vloeistof aangebracht — een suspensie met kleine zinklamellen (en vaak ook aluminiumlamellen) in een bindmiddel. Bevestigingsmaterialen worden gedompeld en gecentrifugeerd (ondergedompeld in de suspensie en vervolgens gecentrifugeerd om overtollig materiaal te verwijderen) of gespoten, waarna ze in een oven bij 180°C tot 240°C worden uitgehard om een harde, dunne en dicht opeengepakte laag van zinklamellen te vormen.
Typische coatingdiktes variëren van 4 tot 20 µm — vergelijkbaar met elektrolytische coatings qua dikte, maar met een zeer andere interne structuur.

Bij uitstek geschikt voor: toepassingen die een hoge corrosie- of chemische bestendigheid vereisen, met nauwe maattoleranties en zonder risico op waterstofbrosheid (HE).

Waar het in uitblinkt

Uitstekende corrosiebestendigheid in verhouding tot de coatingdikte..
Dit is de belangrijkste eigenschap van zinklamelcoatings. De overlappende, plaatvormige structuur van de zinklamellen creëert een zeer complexe doorgang voor corrosieve media: vocht en zouten moeten zich een weg banen door laag na laag zink in plaats van rechtstreeks door te dringen. Een zinklamelcoating van 12 µm behaalt routinematig 720 tot meer dan 1.000 uur in neutrale zoutneveltesten (afhankelijk van de basisformulering en topcoat).


Brede functionele eigenschappen.
De keuze van de topcoat kan aanvullende functionele eigenschappen toevoegen, waaronder elektrische isolatie, hoge chemische bestendigheid, impact- en slijtvastheid, thermische bestendigheid, een ruime keuze aan kleuren en extra smeermiddelen om de wrijvingscoëfficiënt te beheersen.


Geen risico op waterstofbrosheid (HE)..
Zinklamelcoatings worden aangebracht vanuit een waterige of oplosmiddelhoudende suspensie zonder zuur beitsen of elektrochemische afzetting. Er is geen mechanisme waardoor waterstof in het staal kan worden geïntroduceerd. Hierdoor zijn zinklamelcoatings de voorkeursoplossing voor bevestigingsmaterialen met hoge sterkte — sterkteklassen 10.9 en 12.9 — wanneer het risico op waterstofbrosheid bij elektrolytische coatings onaanvaardbaar is en de laagdikte van thermisch verzinken onverenigbaar is met de schroefdraadtoleranties.


Dun en maatvast.
Met een dikte van 4 µm tot 20 µm zijn zinklamelcoatings dun genoeg om op precisieschroefdraad te worden aangebracht zonder dat in de meeste gevallen speciale overmaatse schroefdraad nodig is. Standaard schroefdraadtoleranties bieden doorgaans voldoende ruimte voor zinklamelcoatings binnen tolerantieklasse 6h/6H.

Waar het tekortschiet

Lage ductiliteit.
Zinklamelcoatings zijn over het algemeen niet bijzonder ductiel. De corrosiebeschermende prestaties kunnen worden beïnvloed wanneer vervorming plaatsvindt nadat de coating is aangebracht.

Specifieke procesgerelateerde aandachtspunten bij bevestigingsmaterialen.
Bijvoorbeeld het onbedoeld opvullen van aandrijvingen en uitsparingen (binnenzeskanten, aandrijvingen), waardoor de afmetingen veranderen. Het achterblijven van deeltjes in schroefdraad. Ongelijkmatige coatingdekking op ringen — ringen kunnen aan elkaar blijven kleven waardoor de contactvlakken niet worden gecoat.

De beste oplossing kiezen

Er bestaat geen universeel ‘beste’ coating. Elk van de drie besproken coatingsystemen heeft zijn eigen specifieke toepassingen en voorwaarden.
Kort samengevat:

  • Elektrolytisch verzinken – de allround oplossing voor matig corrosieve omgevingen, nauwe toleranties en toepassingen waarbij het uiterlijk belangrijk is, mits de sterkteklasse geschikt is en het ontwaterstofproces correct wordt beheerst.
  • Thermisch verzinken – de voorkeurskeuze voor zware constructies en buiteninfrastructuur waar langdurige bescherming en minimaal onderhoud prioriteit hebben en de schroefdraadtoleranties beheersbaar zijn.
  • Zinklamelcoating – de moderne oplossing voor bevestigingsmaterialen met hoge sterkte in sterk corrosieve toepassingen, evenals voor toepassingen die een bredere chemische bestendigheid vereisen dankzij de grote verscheidenheid aan beschikbare topcoats.

Inzicht in deze afwegingen stelt u in staat de juiste coating voor uw toepassing te specificeren, zodat u het maximale uit uw bevestigingsmaterialen haalt en verder gaat dan het absolute minimum.

Klaar om de bevestigingsmaterialen te ontdekken? Ga naar de webshop

Assortiment

Fabory is hét adres voor al uw bevestigingsoplossingen. Het productportfolio bestaat uit een zeer uitgebreid assortiment aan standaard fasteners en klantspecifieke bevestigingsoplossingen voor uiteenlopende toepassingen, aangevuld met C-parts.

Fabory Logic

Fabory helpt u de beschikbaarheid van fasteners en C-parts te garanderen. Innovatieve dashboards geven inzicht in uw verbruik en maken verlaging van uw TCO mogelijk. Fabory Logic biedt u RFID, Optical-Eye, Weight Scale Cabinet en merchandiser services.

QA/QC & Engineering

Fabory staat voor kwaliteit en betrouwbaarheid. Een kwaliteitsmanagement en kwaliteitscontrolesystemen vormen de basis. Onze engineers adviseren u bij het maken van de juiste keuze in specifieke bevestigingstoepassingen.

Sluit deze pagina niet. De melding verdwijnt zodra de pagina klaar is met laden.